Genetic testing
Gilbert Syndrome
We perform genetic testing from:
saliva (spitting into a tube is required for sample collection, therefore the kit is not suitable for children under the age of 5)
venous blood collected
Gilbert Syndrome
Zespół Gilberta inaczej nazywany okresową żółtaczką młodocianych jest łagodnym zaburzeniem przemiany materii, objawiającym się nieznacznym podwyższeniem stężeniem bilirubiny we krwi. W przebiegu choroby nie występują poważne zaburzenia czynności wątroby jednak każda, nawet łagodna żółtaczka wymaga diagnostyki w celu wykluczenia innych poważnych schorzeń. Zespół Gilberta występuje u co 20 osoby, częściej u mężczyzn i zwykle objawia się w 2. lub 3. dekadzie życia. Choroba ma łagodny przebieg, nie stanowi zagrożenia dla życia pacjenta i nie wymaga leczenia.
Potwierdzenie rozpoznania w badaniu genetycznym stanowi podstawę dla lekarza do ustalania ogólnych zasad postępowania i trybu życia pacjenta: wskazane jest ograniczenie ilości spożywanego alkoholu, unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego oraz głodzenia się.
W wyniku fizjologicznego rozpadu krwinek czerwonych powstaje bilirubina, która jest następnie sprzęgana w wątrobie przy udziale enzymu UDP-glukuronylotransferazy z kwasem glukuronowym. W wyniku tego procesu powstaje bilirubina bezpośrednia, która jest wydalana do przewodu pokarmowego. W przypadku zespołu Gilberta dochodzi do zmniejszenia stężenia enzymu, co prowadzi do zwiększenia stężenia bilirubiny wolnej powodując typowe dla choroby żółte zabarwienie oczu, błon śluzowych i skóry. Intensywność zażółcenia okresowo zwiększa się lub zmniejsza w zależności od stężenia bilirubiny w surowicy krwi. Charakterystyczne jest nasilanie się żółtaczki po dłuższym (np. trzydniowym) okresie głodzenia, także po intensywnym wysiłku fizycznym, w czasie gorączki, chorób zakaźnych oraz po nadużyciu alkoholu i zabiegach operacyjnych.
Chorobę rozpoznaje się na podstawie podwyższonego stężenia bilirubiny pośredniej do 5 mg% przy braku innych nieprawidłowości czynności wątroby.
Zespół Gilberta jest chorobą o podłożu genetycznym uwarunkowaną mutacjami genu UGT1A1, kodującego enzym UDP-glukuronylotransferazę. Uważa się, iż choroba jest dziedziczona w sposób autosomalny recesywny, jednak zaobserwowano przypadki wystąpienia objawów klinicznych u osób obciążonych defektem genu UGT1A1 w jednym allelu (zwłaszcza w populacji azjatyckiej). Patogenna mutacja zlokalizowana jest w promotorze genu UGT1A1 i polega na zwiększeniu liczby powtórzeń TA z 6 do 7 w obrębie sekwencji nukleotydowej A(TA)6/7TAA, w konsekwencji czego dochodzi do zaburzenia ekspresji genu i obniżenia stężenia funkcjonalnego enzymu. Częstość występowania zmutowanego allelu jest szacowana na ok. 40% populacji. Wśród pacjentów pochodzenia japońskiego, z rozpoznaniem klinicznym zespołu Gilberta zidentyfikowano także mutacje typu „missense” (= powodujące zmianę aminokwasu w łańcuchu peptydowym enzymu), zlokalizowane w innych regionach genu.
Badanie molekularne wykonywane w celu diagnostyki genetycznej zespołu Gilberta polega na określaniu genotypu w obrębie promotora genu UGT1A1 i pozwala na identyfikację liczby powtórzeń TA.
Identyfikacja patogennej mutacji na poziomie molekularnym pozwala na potwierdzenie podejrzenia/rozpoznania klinicznego zespołu Gilberta, co jest istotne ze względu na diagnostykę różnicową zaburzeń metabolizmu wątrobowego (m.in. w przebiegu zakażeń wątroby).